Bağırsaq xərcəngi genetik xəstəlikdirmi?

Spread the love

Op. Dr. Kamran Beydullayev, MRCS İngiltərə, Ümumi və Transplant Cərrah, 0504063853

Bağırsaq xərcənginin təqribən 5-10% -i genlə ötürülən mutasiyalar səbəbindən yaranır. Mutasiyalar valideyndən övladına ötürülən genetic dəyişikliyə deyilir.

Bu xəstəliklərdən ikisi daha çox tədqiq olunmuşdur. Bunlar FAP (familial adenomatous polyposis) ailəvi adenomatoz polipoz və HNPCC ( hereditary non polypos colon cancer) irsi ötürülən polipsiz kolon xərcəngidir. Bunlardan başqa digər AFAP (Attenuated familial adenomatouz polyposis) və MAP (MUTYH associated polyposis) kimi iris ötürülən bağırsaq xərcənginə səbəb olan genetic mutasiyalar da məlumdur.

Bəzi ailələrdə yoğun bağırsaq xərcənginin çox güclü tarixçəsi mövcuddur, amma hansı genin mutasiyasının buna səbəb olması aydınlaşdırla bilinmir. Həm də bu yoğun bağırsaq şişinin ailə tarixçələri təkcə baırsaq şişi törədən gen səbəbindən deyil, bu insanları bağırsaq xərcənginə həssas edə bilən gen səbəbindən də yaranması mümkündür.

İrsi ötürülən yoğun bağırsaq xərcəngləri bunlardır.

  1. FAP- ailəvi adenomatoz polipoz. Yoğun bağırsaqda yüzlərlə və minlərlə xərcəngönu poliplər müvcud olur.
  2. Linç sindromu-HNPCC. Bu halda bağırsaq şişi polipdən inkişaf etmir və bu xəstələrdə endometriumun, yumurtalığın, sidik yollarının, beynin, mədənin və mədəaltı vəzinin də xərcənginin olma ehtimalı yüksəkdir.
  3. MYH –lə bağlı polipoz. Bu zaman bağırsaqda FAP –ın yüngül formalarında rast gəlinə bilən qədər xərcəngönü poliplər rastlanır.

Bir sıra genetik testlər mövcuddur ki, pasientlərin yoğun bağırsaq xərcənginə yoluxmaq ehtimalının yüksəlməsini göstərsin. Bu mutasiyalara MLH1, MSH2, APC, MCH 6, PMS 2 və MUTYH aiddir. Bu testlər vasitəsi ilə xəstənin və ailə üzvlərinin bağırsaq xərcəngi risklərini müəyyən etmək olar.

Ümumilikdə söyləsək yaxın qohumlarda bağırsaq xərcənginin olması pasientin bağırsaq xərcəngi tutma ehtimalını yüksəldir, və bu fakt risk faktor sayılır. Amma yoğun bağırsaq şişlərinin 90 % nin heç bir irsiyyətlə əlaqəsi olmamasını bilmək lazımdır.

Bunlar da maraqlı ola bilər

Yoğun bağırsaq şişlərinin əlamətləri

Yoğun bağırsaq şişlərinin səbəbləri və risk faktorlar

Kron xəstəliyi

Qeyri spesifik xoralı kolit