Qaraciyər sirrozları zamanı mədə bağırsaq qanaxması

Spread the love

Dr. Rəna Əliyeva, Hepatoloq

Dr. Rəna Əliyeva
Dr. Rəna Əliyeva

 

 

Son dönəm qaraciyər xəstələrində mədə-bağırsaq qanaxması

 

Qaraciyər sirrozunda  qaraciyərin toxuması bərkiyir. Bu səbəbdən də  bədənin qanı qaraciyərə daxil ola bilmir, çünki ciddi dirənclə qarşılaşır və portal venada təzyiq artaraq, əlavə damarların genişlənməsinə səbəb olur. Bu damarlardan gələcəkdə ağırlaşma yarada bilməsi baxımından ən çox diqqət edilməsi gərəkən qida borusu-mədə varikoz genişlənmiş damarlardır. İncə divarlı bu damarlar asanlıqla partlaya bilir və dramatik qanaxmalara səbəb olurlar. Kəskin varikoz qanaxmalar sirroza bağlı ölümlərin 1/3-nü təşkil edirlər.

Varis qanaxmasında 2 mərhələ mövcuddur:

I kəskin mərhələ- Qanaxmaların 50%-i özbaşına dayanır.

II Gec mərhələ- 3 yüksək təkrar qanama riski daşıyır və yüksək riskli periodlar bunlardır: İlk 3 gün, ilk 10 gün, ilk 6 həftə.

Xəstə yaşının 60-dan çox olması, böyrək yetməzliyinin olması, çox genişlənmiş böyük damarların olması, ilk qanaxmanın ağır keçməsi təkrar qanaxma üçün risk faktorlarıdır.

Qısa not: Bəzi xəstələrdə yayqın şəkildə(diffuz) mədə-bağırsaq  qanaxması, digərlərində Mallory-Weiss yırtığı, başqa bir qrupunda portal hipertenziyaya bağlı qastropatiya(yayqın olaraq mədə divarlarından qansızmalar) və ya mədə xorası qanaxması səbəbləri də ola bilər.

Müalicəsi

3 addımda həyata keçirilir:

  1. Həyata qaytarmaq.
  2. Qanamanı dayandırmaq.
  3. Ağırlaşmaların qarşısını alaraq müalicə etmək.

Həyata qaytarmaq üçün aqressiv şəkildə maye və qan  köçürülməlidir.

Ağırlaşmalar aspirasiya (qan və mədə möytəviyyatının nəfəs yoluna düşməsi), infeksiya, ensefalopatiya(huşun itməsi), böyrək yetməzliyidir. Bu ağırlaşmaların qarşısını almaq üçün gərəkərsə xəstə intubasiya (xəstənin suni tənəffüs aparatına qoşulması) edilir, mədəyə burundan zond (nazoqastral zond) qoyulur.

90% hallarda qanaxma endoskopik bantlama (və ya skleroterapiya) ilə dayandırıla bilir. Qanama davam edir və qastroenteroloq endoskopiya etmək istəmirsə, o zaman nazoqastral zonddan mədə yuyulur və  Blackmore zondu yerləşdirilir.

Başqa bir seçenək isə TİPSS-dir.

Qaraciyər nəqli sirrozun portal hipertenziya və varikoz damarların

qanaxmasınının birdəfəlik müalicəsinə səbəb olur.

Bunlar da maraqlı ola bilər.