Kəskin xolesistit- əməliyyatın zamanlanması

Op. Dr. Kamran Beydullayev, MRCS İngiltərə, Ümumi və Transplant Cərrah, əlaqə nömrəsi 0504063853

Kamran Beydullayev
laparoskopik xolesistektomiya

Kəskin xolesistit – öd kisəsinin kəskin iltihablaşması xəstəliyi ümumi cərrahların tez tez qarşılaşdığə bir situasiyadır. Bütün dünyada bu xəstəliklə adətən ümumi cərrahlar məşğul olurlar. Çox nadir hallarda bu xəstələr hepatobililiar cərrahlara istiqamətləndirilir. Kəskin xolesistit əksər hallarda çərrahi müdaxilə ilə müalicə edilir və bu müdaxilə laparoskopik üsul ilə icra edilir. Daha əvvəllər kəskin xolesistit zamanı cərrahlar açıq xolesistektomiya məsləhət görürdülər. Hətta kəskin xolesistit laparoskopik əməliyyat üçün əks göstəriş şayılırdı. Sonralar məlumatlar toplandıqca laparoskopik xolesistektomiyanın bu vəziyyətlər üçün olduğundan artıq risk daşımadığı müəyyən edildi və hal hazırda başqa əks göstəriş olmadıqca bu əməliyyat laparoskopik üsulla icra edilir.

öd kisəsi əməliyyatı
laparoskopik xolesistektomiya

Bəs əməliyyat nə zaman icra edilməlidir?

Bu sual qəribə görsənsə də bu xəstəliklə yaxından tanış olan professionallar bu sualın nədən yarandığını yaxşı bilir. Öd kisəsində kəskin iltihab başladıqdan 3 sutka müddətinə qədər öd kisəsinin toxumaları çox da dəyişikliyə uğramır, öd kisəsi ətrafında iltihab olmur. 3 gündən sonra isə öd kisəsində kəskin iltihabın bütün elementlərini müşahidə etmək mümkündür. Öd kisəsinin divarı kəskin qalınlaşmış, iltihablı, bəzən qanqrenoz olur. Paravezikal iltihab kisəni ətraf toxumalara birləşdirir. Xəstənin ümumi vəziyyətində də dəyişikliklər olur. Öd kisəsi əməliyyatı zamanı Kalot üçbucağının disseksiyası zamanı bir birinə çox yaxın olan qaraciyər qapısı elementlərinin bu iltihabi proses nəticəsində identifikasiyasının çətinləşməsi onların zədələnmə riskini də artıra biləcəyi ehtimal edilir. Əgər konservativ müalicə olarsa öd kisəsi və ətraf toxumalarda olan iltihab 4-6 həftədən tez keçməz. Ona görə də cərrahlar öd kisəsi iltihabına görə 3 kritik zamanı nəzərlərində saxlayırlar:

  • 72 saata qədər olan müddət
  • 3 cü sutkadan 6 həftəyə qədər olan müddət
  • 6 həftədən sonra

Əvvəllər belə hesab edirdilər ki, əgər xəstə kəskin xolesistit diaqnozu qoyulan zaman ilk əlamətlərin başlanmasından 3 sutkadan az keçibsə ən yaxşı müalicə taktikası bu halda cərrahi əməliyyatdır. Əgər 3 sutkadan çox keçibsə cərrahi əməliyyatda yarana biləcək çətinlikləri nəzərə alıb konservativ müalicə tətbiq edilməlidir. Əgər müalicə effekli alınarsa cərrahi əməliyyat üçün 6 həftə gözləmək olar, əgər xəstəlik konservativ müalicəyə refraktor olarsa o zaman yenə də cərrahi əməliyyat edilə bilər.

Amma yenə də son zamanlar yığılan çoxsaylı məlumatlar cərrahların bu fikir üzərində ümumi konsensusa gələ bilməməsinə səbəb olmuşdur. Tədqiqatlar göstərir ki, hətta texniki çətin olan müddətdə (3 sutka – 6 həftə arası) edilən əməliyyatlar zamanı ağırlaşmalar, laparoskopik əməliyyatın açığa keçmək göstəricisi, xəstənin yatış müddətinin uzanması və s. digər vaxtı edilən əməliyyatlardan fərqli deyildir. Ona görə də çox mərkəzlər bu zaman bölgüsünə əməl eləmədən xəstə anesteziya üçün uyğun olduğu vaxtda əməliyyat etməyi üstün tutur. Hətta kəskin iltihablaşmış öd kisəsi divarlarının ödemləşməsinin toxumaların disseksiyasını daha əlverişli etməsini söyləyirlər.

Laparoskopik Xolesistektomiya

Kəskin xolesistitlə məşğul olan mərkəzlər bu protokolların hər hansı birini seçə bilər. Amma nəzərdə saxlamaq lazımdır ki, 1 ci halda konservativ müalicə zamanı kəskin xolesistitin digər ağırlaşmalarının olma ehtimalı da var. 2 ci halda isə kəskin iltihablaşmış xolesistit zamanı bu əməliyyatı icra etmək üçün təcrübəli cərrahın olması vacibdir. Xəstənin ümumi vəziyyəti isə hər bir halda nəzərə alınmalıdır.

Op. Dr. Kamran Beydullayev
Dr. Kamran Beydullayev

Bunlar da maraqlı ola bilər

 

Laparoskopik Xolesistektomiya nədir?

Op. Dr. Kamran Beydullayev, MRCS İngiltərə, Ümumi və Transplant Cərrah, 0504063853

Kamran Beydullayev
Kamran Beydullayev
laparoskopik xolesistektomiya

Laparoskopik xolesistektomiya nədir?

Öd kisəsinin laparoskopik üsulla çıxarılmasına laparoskopik xolesistektomiya deyilir.  Laparoskopik üsul dedikdə minimal invaziv cərrahi üsul nəzərdə tutulur ki, bu əməliyyat zamanı video kameranın köməyindən və nazik alətlərdən istifadə edilir.

Laparoskopik cərrahi əməliyyat zamanı qarının divarında kiçik (0.5-1sm) kəsiklər aparılır və bu ölçülü diametrdə olan port adlanan boruşəkilli plastik ya metal instrumentlər bu kəsiklərdən qarın boşluğuna yerləşdirilir. Video kamera və nazik laparoskopik instrumentlər bu portlardan qarın boşluğuna yeridilir. Kamera qarın daxili orqanların görüntüsünü televizor monitoruna ötürür. Cərrah bu orqanları açıq cərrahi əməliyyatda olduğu kimi böyük cərrahi kəsikdən birbaşa deyil, monitorda görür. Video kamera cərrahın gözlərini əvəz edir və cərrah alınan görüntünün və digər instrumentlərin köməyi ilə əməliyyatı yerinə yetirir.

 

 

 

Minimal invaziv cərrahi əməliyyatın üstünlükləri əməliyyatdan sonra ağrıların az olması, sürətli bərpaolma vaxtı, xəstəxanada qalma müddətinin qısalması, tam aktivliyə daha erkən dönmə və daha kiçik ölçülü çapıq toxumasının olmasıdır. Əməliyyatdan sonra qarındaxili bitişmələrin də olması daha az olur.

öd kisəsi əməliyyatı – laparoskopik xolesistektomiya

Laparoskopik xolesistektomiya nə qədər təhlükəlidir?

Çox təhlükəsiz əməliyyat hesab edilir. Ümimi ağırlaşma olmaq ehtimalı 2%-in altındadır.

 

Laparoskopik xolesistektomiya necə həyata keçirilir?

  • Ümumi anesteziya altında aparılır
  • Göbək nahiyəsində 1sm ölçüdə kəsik aparılır, port və videokamera yerləşdirilir. Daha bir dənə 1sm-lik kəsik epiqastral nahiyədə edilir, digər iki 0.5sm kəsiklər isə sağ qabırğa altında edilir və bunlardan da instrumentləri daxil etmək üçün istifadə edilir.
  • Video kameranın görüntüsü ilə və instrumentlərin köməyi ilə öd kisəsi axarı və arteriyası bağlanıb kəsilir, kisə qaraciyərdən soyulub ayrılır.
  • Kisə 1sm lik portların birindən çıxarılır.
laparoskopik xolesistektomiya – öd kisəsi əməliyyatı

Bəzi hallarda əməliyyatı laparoskopik davam etmək olmur. Buna səbəb adətən qarın boşluğunda olan bitişmələr, öd kisəsi və öd yolları anatomiyasının aydın olmaması və əməliyyat zamanı qanaxma ola bilər. Əməliyyatın açıq üsula keçilməsinin əsas səbəbi xəstənin təhlükəsizliyini təmin etməkdir. Əməliyyatın açıq üsula keçməsinə təsir edən faktorlar adətən artıq çəkili xəstələr, xəstənin əvvəllər əməliyyat keçirməsi, əməliyyat daxili qanaxma olur.

Hansı ağırlaşmalar ola bilər?

Əməliyyat adətən ağırlaşmasız keçir. Amma 2% ehtimalla müxtəlif əməliyyatətrafı ağırlaşmaların olması riski var. Bunlara qanaxma, infeksiya, öd qaçağı və sairə aiddir. Əməliyyat zamanı öd kisəsi ətrafı orqanların zədələnməsi ehtimalı var. Bəzən xəstənin təkrar əməliyyata ehtiyacı olur.

öd kisəsi əməliyyatı
laparoskopik xolesistektomiya
öd kisəsi əməliyyatı
laparoskopik xolesistektomiya

 

 

 

 

 

 

Əməliyyatdan sonra xəstə xəstəxanada nə qədər qalır?

Xəstə qida qəbul etməyə başlayan kimi xəstəxanadan evə yazıla bilər. Bu adətən əməliyyatın səhərisi gün olur. Bəzi xəstələr hətta əməliyyat axşamı da evə gedirlər. Açıq əməliyyatda isə bu rəqəm 5 gündür.

laparoskopik xolesistektomiya

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bunlar da maraqlı ola bilər.

Öd kisəsi əməliyyatından sonra nə gözləməliyik

Op. Dr. Kamran Beydullayev, MRCS İngiltərə, Ümumi və Transplant Cərrah, 0504063853

Öd kisəsinin əsas funksiyası qaraciyərdə hazırlanmış ödü yığıb saxlamaq və qatılaşdırmaqdır. Qida qəbulu zamanı isə bu öd incə boruşəkilli axarla bağırsağa tökülür və həzm prosesinə kömək edir. Öd kisəsinin çıxatılması əksər xəstələrdə həzm prosesinin heç bir pozuntusuna səbəb olmur.

Öd kisəsi əməliyyatından sonra nə gözləməliyik?

  1. Öd kisəsi əməliyyatı böyük əməliyyat sayılır və bu əməliyyatdan sonra əməliyyat nahiyyəsində ağrılar ola bilər. Əməliyyat səbəbindən və ya qəbul edilən anesteziya səbəbindən müvəqqəti və keçici ürəkbulanma və qusma baş verə bilər. Lakin bu adətən 1-2 gün çəkir.
  2. Laparoskopik xolesistektomiya əməliyyatından sonra xəstələrin əksəriyyəti əməliyyat günü və ya əməliyyatın səhərisi günü evə gedirlər
  3. Xəstələrin aktivliyi onların özlərini necə hiss etməsindən asılıdır. Əməliyyatdan 5-6 saat sonra xəstələrə durub gəzmək məsləhət görülür. Əməliyyat olan günü xəstələr piləkənlə düşüb qalxa bilərlər.
  4. Əməliyyatın səhərisi gün xəstələr sarğını çıxara bilər və duş qəbul edə bilər.
  5. Xəstələr adətən 1 həftə ərzində normal aktivliyə (avtomobil idarə etmək, yüngül şeylər qaldırmaq, və işləmək) qayıda bilirlər.
  6. Xəstələr adətən hər növbəti gün özlərini daha yaxşı hiss edirlər.
  7. Əməliyyatdan sonra hüksəlmiş temperatur, dərinin saralması, güclənən qarın ağrıları, köp, davamlı ürəkbulanma və qusma, yaradan ifrazatın gəlməsi müəyyən problemlərin olduğunu göstərir və həkiminizə müraciət etməniz məsləhətdir.
  8. İşinin xarakterindən asılı olaraq əksər insanlar laparoskopik xolesistektomiya əməliyyatından 1 həftə sonra öz işlərinə geri dönə bilirlər. Admnistrativ işdə və stolarxası işlə məşğul olanlar bir neçə gündən sonra işlərinə geri dönə bilərlər. Daha ağır işdə çalışanlar isə bir neçə gün daha gözləməlidirlər. Açıq cərrahi əməliyyata məruz qalan xəstələr isə adətən 4-6 həftədən sonra normal aktivliyə qayıda bilirlər.

2-3 həftə sonra öz həkiminizlə bir də görüşməniz məsləhətdir.

 

Sizə bunlar da maraqlı ola bilər.

Təsadüfən aşkar edilmiş öd daşı xəstəliyi – lal daşlar, onların müalicə taktikası   http://virtualklinika365.com/?p=337

Öd yollarının xoşxassəli strikturası və müalicəsi http://virtualklinika365.com/?p=304

Yatrogenik öd yolları zədələnmələri və müalicəsi  http://virtualklinika365.com/?p=258

Öd kisəsi əməliyyatı təhlükəlidirmi?  http://virtualklinika365.com/?p=223