Laparoskopik Xolesistektomiya nədir?

Op. Dr. Kamran Beydullayev, MRCS İngiltərə, Ümumi və Transplant Cərrah, 0504063853

Kamran Beydullayev
Kamran Beydullayev
laparoskopik xolesistektomiya

Laparoskopik xolesistektomiya nədir?

Öd kisəsinin laparoskopik üsulla çıxarılmasına laparoskopik xolesistektomiya deyilir.  Laparoskopik üsul dedikdə minimal invaziv cərrahi üsul nəzərdə tutulur ki, bu əməliyyat zamanı video kameranın köməyindən və nazik alətlərdən istifadə edilir.

Laparoskopik cərrahi əməliyyat zamanı qarının divarında kiçik (0.5-1sm) kəsiklər aparılır və bu ölçülü diametrdə olan port adlanan boruşəkilli plastik ya metal instrumentlər bu kəsiklərdən qarın boşluğuna yerləşdirilir. Video kamera və nazik laparoskopik instrumentlər bu portlardan qarın boşluğuna yeridilir. Kamera qarın daxili orqanların görüntüsünü televizor monitoruna ötürür. Cərrah bu orqanları açıq cərrahi əməliyyatda olduğu kimi böyük cərrahi kəsikdən birbaşa deyil, monitorda görür. Video kamera cərrahın gözlərini əvəz edir və cərrah alınan görüntünün və digər instrumentlərin köməyi ilə əməliyyatı yerinə yetirir.

 

 

 

Minimal invaziv cərrahi əməliyyatın üstünlükləri əməliyyatdan sonra ağrıların az olması, sürətli bərpaolma vaxtı, xəstəxanada qalma müddətinin qısalması, tam aktivliyə daha erkən dönmə və daha kiçik ölçülü çapıq toxumasının olmasıdır. Əməliyyatdan sonra qarındaxili bitişmələrin də olması daha az olur.

öd kisəsi əməliyyatı – laparoskopik xolesistektomiya

Laparoskopik xolesistektomiya nə qədər təhlükəlidir?

Çox təhlükəsiz əməliyyat hesab edilir. Ümimi ağırlaşma olmaq ehtimalı 2%-in altındadır.

 

Laparoskopik xolesistektomiya necə həyata keçirilir?

  • Ümumi anesteziya altında aparılır
  • Göbək nahiyəsində 1sm ölçüdə kəsik aparılır, port və videokamera yerləşdirilir. Daha bir dənə 1sm-lik kəsik epiqastral nahiyədə edilir, digər iki 0.5sm kəsiklər isə sağ qabırğa altında edilir və bunlardan da instrumentləri daxil etmək üçün istifadə edilir.
  • Video kameranın görüntüsü ilə və instrumentlərin köməyi ilə öd kisəsi axarı və arteriyası bağlanıb kəsilir, kisə qaraciyərdən soyulub ayrılır.
  • Kisə 1sm lik portların birindən çıxarılır.
laparoskopik xolesistektomiya – öd kisəsi əməliyyatı

Bəzi hallarda əməliyyatı laparoskopik davam etmək olmur. Buna səbəb adətən qarın boşluğunda olan bitişmələr, öd kisəsi və öd yolları anatomiyasının aydın olmaması və əməliyyat zamanı qanaxma ola bilər. Əməliyyatın açıq üsula keçilməsinin əsas səbəbi xəstənin təhlükəsizliyini təmin etməkdir. Əməliyyatın açıq üsula keçməsinə təsir edən faktorlar adətən artıq çəkili xəstələr, xəstənin əvvəllər əməliyyat keçirməsi, əməliyyat daxili qanaxma olur.

Hansı ağırlaşmalar ola bilər?

Əməliyyat adətən ağırlaşmasız keçir. Amma 2% ehtimalla müxtəlif əməliyyatətrafı ağırlaşmaların olması riski var. Bunlara qanaxma, infeksiya, öd qaçağı və sairə aiddir. Əməliyyat zamanı öd kisəsi ətrafı orqanların zədələnməsi ehtimalı var. Bəzən xəstənin təkrar əməliyyata ehtiyacı olur.

öd kisəsi əməliyyatı
laparoskopik xolesistektomiya
öd kisəsi əməliyyatı
laparoskopik xolesistektomiya

 

 

 

 

 

 

Əməliyyatdan sonra xəstə xəstəxanada nə qədər qalır?

Xəstə qida qəbul etməyə başlayan kimi xəstəxanadan evə yazıla bilər. Bu adətən əməliyyatın səhərisi gün olur. Bəzi xəstələr hətta əməliyyat axşamı da evə gedirlər. Açıq əməliyyatda isə bu rəqəm 5 gündür.

laparoskopik xolesistektomiya

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bunlar da maraqlı ola bilər.

Təsadüfən aşkarlanmış öd daşı xəstəliyi – lal daşlar və onların müalicə taktikası

Op. Dr. Kamran Beydullayev, MRCS İngiltərə, Ümumi və Transplant Cərrah,  0504063853

Öd daşı xəstəliyi həzm sisteminin ən çox yayılmış xəstəliyidir.  Kliniki prezentasiyasından asılı olaraq öd daşı xəstəliyi 3 yerə bölünür.

  1. Lal daşlar, asimptomatik daşlar, təsadüfən aşkarlanmış öd daşları, insidental daşlar
  2. Simptomatik və ağırlaşmamış öd daşı xəstəliyi
  3. Ağırlaşmış öd daşı xəstəliyi

Birinci qrupa daxil olan xəstələrdə öd daşları olduğu adətən təsadüfü ultrasəs müayinədə, MRT və ya KT müayinədə aşkar edilir. Simptomatik və ağırlaşmamış öd daşı xəstəliyi dedikdə isə öd daşlarının artıq müəyyən narahatçılıqlar verdiyi nəzərdə tutulur. Burada adətən söhbət öd sancılarından gedir.  Ağırlaşmış öd daşı xəstəliyinə isə öd daşlarının xolesistit, xoledoxolitiaz və s. kimi xəstəliklərlə ağırlaşmış vəziyyətləri aiddir.

İnsidental daşlar heç bir xəstəlik əlamətləri ilə müşahidə edilmir. Onlar digər səbəblərə görə ultrasəs müayinəsi zamanı aşkar edilir. Ultrasəs müayinəsi ümumilikdə öd daşı xəstəliyinin müayinəsində və müşahidəsində əvəzsiz rola malikdir. Bu müayinə metodunun qeyri invaziv olması, öd daşı üçün yüksək sensitivliyi və spesifikliyi onun geniş əhali kütləsini skrin etmək üçün uyğun olmasını mümkün edir. Ümumilikdə hesab edilir ki, əhalinin 7% də öd daşları mövcuddur. Bu rəqəm qadınlarda bir az artıq 9%, kişilərdə 6%dir.

Təsadüfən tapılmış öd daşı xəstəliyi olan xəstələrin 10-15 illik müşahidəsi onu göstərik ki, onların təqribən 20% də bu müddətdə əlamətlər əmələ gəlir. Bu əlamətlər adətən öd sancıları olur.

Artıq simptomlar əmələ gəlmiş xəstəliyin gedişi  asimptomatik xəstələrdən çox fərqlənir. Onlarda böyük ehtimalla təkrar təkrar öd sancıları əmələ gələcək və ağırlaşmalar olması riski çox yüksəkdir.

Bu müşahidələr göstərir ki, lal öd daşları olan xəstələrin çox böyük əksəriyyətində xəstəlik əlamətləri əmələ gəlmir və gəldikdə də bu adətətən öd sancılarından ibarət olur.

Təsadüfü aşkarlanmış öd daşı xəstəliyi olanların yalnışlıqla simptomatik qrupa daxil edilməsi də tez tez baş verən haldır. Bəzən xəstələrdə dispeptik əlamətlər olur ki, bunda da öd daşlarını günahlandırırlar. Dispeptik əlamətlər çox geniş yayılmışdır. Belə hallar olduqda detallı incələnməlidir. Bəzən lal daşlar digər səbəbdən yaranmış dispeptik əlamətlərlə yanaşı olmuş ola bilər.

Asimptomatik öd daşı xəstəliyi olan pasientlərdə profilaktik xolesistektomiya məsləhət görülmür və əməliyyat üçün göstəriş yoxdur. Lakin bu hallar istisna təşkil edir:

  1. Öd kisəsi xərcənginə yüksəlmiş riski olan xəstələr və
  2. Öd daşının ağırlaşmaları ola biləcək xəstələr

Ikinci qrupa ayırdığımız ağırlaşmamış öd daşı xəstəliyi olan simptomatik xəstələrin isə ümumi vəziyyəti yol verirsə əməliyyat üçün göstəriş var. Cərrahi riski yüksək olanlar isə konservativ  müalicə ala bilərlər.

Bəzi asimptomatik öd daşı olan xəstələr öd daşı ağırlaşmaları üçün yüksək risk daşıyırlar. Bu xəstələr ayrıca müzakirə olunmalıdır.

  1. Şəkərli diabet- Bu xəstələrdə öd daşı tez tez rast gəlinir. Belə bir ümumi fikir var ki, bu qrup xəstələrdə kəskin xolesistit çox ağır keçir. Ona görə də öd daşı varsa bu xəstələr profilaktk xolesistektomiya olunmalıdır. Lakin çoxsaylı tədqiqatlar şəkərli diabeti olan xəstələrdə də profilaktik xolesistektomiyaya haqq qazandırmır.
  2. Oraqvari hüceyrə anemiyası – bu xəstələrdə öd daşı tez tez rast gəlinir və adətən asimptomatik olur. Bu qrup xəstələrdə də profilaktik xolesistektomiya məsləhət görülmür. Lakin hər hansı digər səbəbdən xəstə başqa əməliyyat olunarsa, öd kiləsini də çıxartmaq olar. Bu vəziyyət insidental xolesistektomiya adlanır.
  3. İrsi sferositoz anemiyası – Bu xəstələrdə əgər öd kisəsində daş varsa onlar planlı şəkildə çıxarıla bilər. Çünki bu xəstələrdə tez tez splenektomiya əməliyyatı icra etmək lazım gəlir. Ona görə də onlarda splenektomiya və xolesistektomiya əməliyyatı birgə planlaşdırıla bilər.
  4. Öd kisəsinin Xərcəng xəstəliyi riski daşıyan xəstələr –Bu xəstələrin əksəriyyətində profilaktik xolesistektomiya əməliyyatını icra etmək üçün göstəriş var. Bu xəstəliklərə Karol xəstəliyi, Xoledox sisti, öd kisəsi adenoması, porselein öd kisəsi, mədəaltı vəz axarının anomalik şəkildə xoledoxa açılması
  5. Bariatrik əməliyyat keçirən xəsətlərdə öd daşı xəstəliyinin gələcəkdə yaranması ehtimalı çox yüksək olduğu üçün profilaktik xolesistektomiya edilə bilər. Lakin bu konsepsiya bir qədər mübahisəlidir.                                                                                                                                                                                                                                                                    Bunlar da sizə maraqlı ola bilər                                                                                Öd yollarının xoşxassəli strikturası və müalicəsi   http://virtualklinika365.com/?p=304                                                                                            Yatrogenik öd yolları zədələnmələri və müalicəsi http://virtualklinika365.com/?p=258                                                                       Öd kisəsi əməliyyatı təhlükəlidirmi? http://virtualklinika365.com/?p=223               Öd yollarının zədələnmələri, öd qaçaqları zamanı müalicə taktikası http://virtualklinika365.com/?p=246