Laparoskopik Xolesistektomiya nədir?

Op. Dr. Kamran Beydullayev, MRCS İngiltərə, Ümumi və Transplant Cərrah, 0504063853

Kamran Beydullayev
Kamran Beydullayev
laparoskopik xolesistektomiya

Laparoskopik xolesistektomiya nədir?

Öd kisəsinin laparoskopik üsulla çıxarılmasına laparoskopik xolesistektomiya deyilir.  Laparoskopik üsul dedikdə minimal invaziv cərrahi üsul nəzərdə tutulur ki, bu əməliyyat zamanı video kameranın köməyindən və nazik alətlərdən istifadə edilir.

Laparoskopik cərrahi əməliyyat zamanı qarının divarında kiçik (0.5-1sm) kəsiklər aparılır və bu ölçülü diametrdə olan port adlanan boruşəkilli plastik ya metal instrumentlər bu kəsiklərdən qarın boşluğuna yerləşdirilir. Video kamera və nazik laparoskopik instrumentlər bu portlardan qarın boşluğuna yeridilir. Kamera qarın daxili orqanların görüntüsünü televizor monitoruna ötürür. Cərrah bu orqanları açıq cərrahi əməliyyatda olduğu kimi böyük cərrahi kəsikdən birbaşa deyil, monitorda görür. Video kamera cərrahın gözlərini əvəz edir və cərrah alınan görüntünün və digər instrumentlərin köməyi ilə əməliyyatı yerinə yetirir.

 

 

 

Minimal invaziv cərrahi əməliyyatın üstünlükləri əməliyyatdan sonra ağrıların az olması, sürətli bərpaolma vaxtı, xəstəxanada qalma müddətinin qısalması, tam aktivliyə daha erkən dönmə və daha kiçik ölçülü çapıq toxumasının olmasıdır. Əməliyyatdan sonra qarındaxili bitişmələrin də olması daha az olur.

öd kisəsi əməliyyatı – laparoskopik xolesistektomiya

Laparoskopik xolesistektomiya nə qədər təhlükəlidir?

Çox təhlükəsiz əməliyyat hesab edilir. Ümimi ağırlaşma olmaq ehtimalı 2%-in altındadır.

 

Laparoskopik xolesistektomiya necə həyata keçirilir?

  • Ümumi anesteziya altında aparılır
  • Göbək nahiyəsində 1sm ölçüdə kəsik aparılır, port və videokamera yerləşdirilir. Daha bir dənə 1sm-lik kəsik epiqastral nahiyədə edilir, digər iki 0.5sm kəsiklər isə sağ qabırğa altında edilir və bunlardan da instrumentləri daxil etmək üçün istifadə edilir.
  • Video kameranın görüntüsü ilə və instrumentlərin köməyi ilə öd kisəsi axarı və arteriyası bağlanıb kəsilir, kisə qaraciyərdən soyulub ayrılır.
  • Kisə 1sm lik portların birindən çıxarılır.
laparoskopik xolesistektomiya – öd kisəsi əməliyyatı

Bəzi hallarda əməliyyatı laparoskopik davam etmək olmur. Buna səbəb adətən qarın boşluğunda olan bitişmələr, öd kisəsi və öd yolları anatomiyasının aydın olmaması və əməliyyat zamanı qanaxma ola bilər. Əməliyyatın açıq üsula keçilməsinin əsas səbəbi xəstənin təhlükəsizliyini təmin etməkdir. Əməliyyatın açıq üsula keçməsinə təsir edən faktorlar adətən artıq çəkili xəstələr, xəstənin əvvəllər əməliyyat keçirməsi, əməliyyat daxili qanaxma olur.

Hansı ağırlaşmalar ola bilər?

Əməliyyat adətən ağırlaşmasız keçir. Amma 2% ehtimalla müxtəlif əməliyyatətrafı ağırlaşmaların olması riski var. Bunlara qanaxma, infeksiya, öd qaçağı və sairə aiddir. Əməliyyat zamanı öd kisəsi ətrafı orqanların zədələnməsi ehtimalı var. Bəzən xəstənin təkrar əməliyyata ehtiyacı olur.

öd kisəsi əməliyyatı
laparoskopik xolesistektomiya
öd kisəsi əməliyyatı
laparoskopik xolesistektomiya

 

 

 

 

 

 

Əməliyyatdan sonra xəstə xəstəxanada nə qədər qalır?

Xəstə qida qəbul etməyə başlayan kimi xəstəxanadan evə yazıla bilər. Bu adətən əməliyyatın səhərisi gün olur. Bəzi xəstələr hətta əməliyyat axşamı da evə gedirlər. Açıq əməliyyatda isə bu rəqəm 5 gündür.

laparoskopik xolesistektomiya

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bunlar da maraqlı ola bilər.

Öd yollarının xoşxassəli strikturası və müalicəsi

Op. Dr. Kamran Beydullayev, MRCS İngiltərə, 0504063853

Öd yollarının strikturlarının 15%-i xoşxassəlidir. Bu strikturaların formalaşmasının çoxsaylı səbəbləri var. Xoşxassəli strikturaların böyük bir hissəsinin səbəbi cərrahi əməliyyatdır. 80% xoşxassəli strikturlar əməliyyatların payına düşür ki, bunlar da əsasən laparoskopik xolesistektomiya hesabına olur. Xoşxassəli öd yolları daralmasının ikinci ən böyük səbəbi qaraciyər transplantasiyasıdır. Bu daralmaların 10% ni əhatə edən bu səbəb adətən qaraciyər transplantasiyasından 3-6 ay sonra əmələ gəlir. Digər səbəblər birincili sklerozlaşan xolangit, xoledoxolitiaz səbəbindən öd yollarında iltihab, şüa terapiyası və kimyəvi terapiya, vərəm, öd yollarının parazitik xəstəlikləri vəs. ola bilər. Mirizi sindromu və qarının küt travması da bu etioloji faktorlara aid ola bilər.

Xoşxassəli öd yolları strikturalarında bütün hallardamı müalicə lazımdır?

Bu hallarda müalicənin səbəbi öd yollarının açıq olmasını təmin etməkdir. Öd yolları yetərincə açıq olmadıqda kəskin xolangit halları və ya uzun dönəmdə ikincili biliar sirroz yarana bilər. Əvvəllər əsas müalicə üsulu kimi cərrahi əməliyyat hesab edilirdi. Son dövrlərdə isə endoskopik üsulun populyarlığı sürətlə artmaqdadır, xüsusi ilə də söhbət əməliyyatdan sonrakı öd yolu daralmalarından gedirsə. İlkin müalicə üsulunun seçilməsi strikturanın səbəbindən, ağırlığından, yerindən və nəhayət xəstənin ümumi vəziyyətindən asılı ola bilər. Əgər daralma öd stazı yaradacaq qədər yetərincə çox deyilsə o zaman bu xəstələr asimptomatik olurlar. Xəstələrdə simptomların əmələ gəlməsinə qədər gözləmək daha uyğun taktika ola bilər. Xüsusi ilə bu daralma pankreatit hesabına olduqda bunun ikincili biliar sirroz kimi ağırlaşmalar əmələ gətirmək ehtimal çox azdır. Ona görə də xəstənin müşahidə edilməsi daha düzgündür.

Öd daralmaları zamanı cərrahiyənin rolu nəcədir?

Cərrahi müalicənin effektivliyi və uzun müddət nəticələri çox yaxşıdır. Ən çox istifadə edilən cərrahi üsul hepatikoyeyunostomiya və xoledoxoyeyunostomiyadır. Bu zaman Roux en Y metodundan istifadə edilir. Bəzən daralmanın səbəbi ağır xroniki pankreatit olduqda Vipple prosedurası və ya pankreatoduodenoektomiya icra edilə bilər. Birincili sklerozlaşan xolangit zamanı isə xəstəyə qaraciyər transplantasiyasımı, yoxsa təkrar təkrar endoskopik stentləmə edilməli olmasını ölçüb biçməyə ehtiyac olur.

Öd yolları strikturaları zamanı endoskopik üsulun nəticələri digər müalicə üsulları ilə müqayisə edilə bilərmi?

Hal hazırda müəyyən bu qənaətə gəlinib ki, çoxsaylı plastik stentlərin qoyulması çox effektli üsuldur. Xoşxassəli daralmalarda dəmir stentlərin qoyulması qətiyyətlə məsləhət görülmür. Endoskopik stenlərin qoyulması öd yolu daralmalarında artıq o dərəcədə effektlidir ki, cərrahiyyə artıq bu üsul fayda vermədiyi hallar üçün saxlanılır. Bəzi tədqiqatlarda bu üsul hətta 90% hallarda effektli oldu kimi təqdim edilir.

Endoskopik retroqrad xolangioqrafiya strikturanın yerini təyin etməkdə çox faydalıdır. Bu həm də strikturanın bədxassəli və ya xoşxassəli olmasını da aydınlaşdıra bilər. ERXQ zamanı sfinkterotomiya icra edilir, strikturanın balonla genişləndirilməsindən sonra ora stent yerləşdirilir. Stent qoyulmadıqda balanla genişləndirmə nəticə vermir.

Bütün xəstələrmi endoskopik yolla müalicə edilməlidir, yoxsa bu müalicə hansısa qrupa şamil edilir?

Ümumilikdə götürsək endoskopik müalicənin effektivliyi strikturanın yerindən və səbəbindən çox asılıdır. Yaşlı və çoxlu yanaşı xəstəlikləri olan xəstələr cərrahi əməliyyat üçün yararsız ola bilər və bu zaman endoskopik üsul yeganə seçim olur.  Cərrahi əməliyyatdan sonrakı daralmaların endoskopik yolla müalicəsi əhəmiyyətli dərəcədə effektlidir. Xroniki pankreatit zamanı isə endoskopik üsul yalnız ilkin dövrlərdə istifadə edilir. Uzun dövr üçün isə bu faydasızdır.